(Corrispondenza Romana, 7 april 2015)

Er werd recent veel gesproken over Dom Hélder Câmara, wiens proces voor zaligverklaring recent werd goedgekeurd door het Vaticaan. Voor de gemiddelde Italiaan (maar ook de rest) is de figuur van Mgr. Hélder Câmara (1909-1999), hulpbisschop van Rio de Janeiro en vervolgens Aartsbisschop Metropoliet van Olinda en Recife zo goed als onbekend.

Wie was Dom Hélder?

Propaganda dat aan de waanzin grenst

De enige informatie over Aartsbisschop Câmara die ons bereikte via de nieuwsagentschappen komt van zo’n onevenwichtige propaganda bronnen dat ik geen angst heb om ze te beschrijven als grenzend aan de waanzin. Bijvoorbeeld, ik herinner mij zeer goed de reactie van de pers toen hij overleden was in 1999. De Italiaanse massamedia publiceerde krantenkoppen zoals “profeet van de armen”, “Heilige van de sloppenwijken”, “Stem van de Derde Wereld”, “St. Hélder van Amerika”, enzovoort. Het was een soort heiligverklaring door de massamedia. (1)

Deze zelfde massamedia propagandamachine lijkt opnieuw te zijn geactiveerd met de opening van het proces van zaligverklaring, bevolen door het Vaticaan op 25 februari 2015. Een beetje informatie zou wel geen kwaad kunnen.

Pro-Nazi militant

Misschien zijn er weinigen die dat weten, maar Hélder Câmara begon zijn publiek leven als een militant in het pro-Nazi rechts. Hij was in feite een partij beambte van de Acao Integralista Brasileira (AIB), de pro-Nazi beweging gesticht door Plinio Salgado. In 1934 werd vader Câmara lid van de Hoogste Raad van de AIB. Twee jaar later was hij Salgado’s persoonlijke secretaris, en dus de nationale secretaris van de AIB, een leidende figuur die deelnam in ontmoetingen en paramilitaire marsen die de Nazis in Duitsland na-aapten. Zijn pro-Nazi overtuigingen waren zo diep dat hij priester werd gewijd met het uniform van de milities onder zijn kazuifel.

In 1946 wilde de Aartsbisschop van Rio de Janeiro hem hulpbisschop maken, maar de Heilige Stoel weigerde vanwege zijn verleden als pro-Nazi militant. De nominatie kwam dan pas 5 jaar later. Intussen was Câmara veranderd van pro-Nazi integralisme naar pro-Marxistisch progressivisme.

In 1968, toen de Braziliaanse schrijver Otto Engel een biografie schreef over Mgr. Câmara, kreeg hij “beknopte orders” van de curie van Olinda-Recife, die hem waarschuwde om het niet te publiceren. Men wilde niet dat zijn verleden bekend raakte.

Van JUC tot PC. Braziliaanse Katholieke Actie

In 1947 werd vader Câmara genomineerd als Assistent Generaal van de Braziliaanse Katholieke Actie, die onder zijn invloed, naar links begon te schuiven, en in sommige gevallen zelfs Marxisme en Leninisme te omarmen. Migratie (verschuiving) was in het bijzonder duidelijk in de JUC (Juventude Universitária Católica), waar Câmara nauw mee verbonden was. Luiz Alberto Gomes de Souza, vroegere secretaris van de JUC schreef: “De actie van de JUC militanten… leidt tot een onderneming waarbij men beetje bij beetje zichzelf openbaart als zijnde socialist.” (2)

De Cubaanse Communistische revolutie (jaren 1959) werd enthousiast verwelkomd door de JUC.  In tegenstelling tot het advies van niet weinig bisschoppen, was Câmara één van de meest enthousiaste en overtuigde verdedigers van de JUC’s verschuiving naar het linkse. (5)

Tegen Paulus VI en andere eigenaardigheden

In 1968, terwijl Paus Paulus VI op het punt stond om Humanae Vitae te publiceren, keerde Aartsbisschop Câmara zich openlijk tegen de Paus, en hij beschreef zijn doctrine over contraceptie als “een fout die bestemd is om vrouwen te martelen en de vrede van veel huizen te verstoren.” (6)

Hélder Câmara verdedigde ook de echtsheiding, en keurde de houding van de Orthodoxe Kerken goed, die “de mogelijkheid niet uitsloten voor een tweede religieus huwelijk voor diegenen die werden in de steek gelaten door hun echtgenoten.”

De rusteloze Aartsbisschop vroeg ook luidop voor de priesterlijke wijding van vrouwen.  Toen hij een groep bisschoppen toesprak tijdens het Tweede Vaticaans Concilie, vroeg hij nadrukkelijk: “Zeg mij a.u.b., als u enig effectief beslissend argument kunt vinden dat de toelating voor vrouwen tot het priesterschap belemmert, of is het enkel een vooroordeel?”

En het deed er niet toe dat het Tweede Vaticaans Concilie vervolgens deze mogelijkheid uitsloot. Volgens Câmara “moeten we verder gaan dan de conciliaire teksten, waar het in ons vermogen ligt om ze te interpreteren.” Toch, het verlangen stopte daar niet. in een conferentie gehouden in aanwezigheid van de Concilievaders in 1965 zei hij: “Ik geloof dat de mens artificieel leven zal creëren, en zal beginnen met het laten herrijzen van de doden en (…) miraculeuze resultaten zal bekomen door nieuw leven in te blazen in mannelijke patiënten, door het enten van de genitale klieren van apen.”

Samenspannend met de Sovjet Unie, China en Cuba

Câmara koos steevast de kant van het Communisme (zelfs al bekritiseerde hij soms haar atheïsme) en deed dat vele malen.

Bijvoorbeeld, zijn interventie van 27 januari 1969 in New York, tijdens de VI conferentie van het Katholiek Programma van Inter-Amerikaanse Samenwerking is jammer genoeg welbekend. Het was een interventie waarbij hij zo duidelijk aan de zijde ging staan van het internationaal Communisme, dat hij de bijnaam kreeg “de Rode Aartsbisschop”.

Nadat hij de VS en hun anti-Sovjet politiek een harde veeg uit de pan had gegeven, stelde hij voor om de Amerikaanse gewapende machten drastisch in te perken, terwijl hij de USSR vroeg om hun militaire capaciteit te behouden om het” imperialisme” te confronteren. Op de hoogte zijnde van de gevolgen van zo’n strategie verdedigde hij zichzelf op voorhand: “Vertel me niet dat zo’n benadering de wereld in de handen van het Communisme zou overdragen!”

Van de aanval tegen de VS ging hij naar het zingen van lofliederen van het China van Mao Tse-Tung, op dat moment in volle “culturele revolutie”, de dood van miljoenen veroorzakend. De Rode Aartsbisschop vroeg formeel de toelating van Communistisch China tot de VN met de consequente uitsluiting van Taiwan. Hij eindigde zijn interventie met een oproep in de gunst van de Cubaanse Dictator Fidel Castro, die op dat moment een bloedige guerilla oorlog in Latijns Amerika bevorderde. Hij vroeg om Cuba opnieuw toe te laten tot de OEA (Organisatie van de Amerikaanse Staten) waarvan het werd verbannen in 1962.

Bevrijdingstheologie

Mgr. Hélder Câmara wordt ook herinnerd als één van de kampioenen van de zogenaamde “bevrijdingstheologie”, die veroordeeld werd door het Vaticaan in 1984.

Twee verklaringen vatten deze theologie samen: De eerste is door de landgenoot van Dom Hélder, de geëxcommuniceerde priester Leonardo Boff: “Wat wij voorstellen is Marxisme en historisch materialisme in theologie.” (9) De tweede, door de Peruviaan Gustavo Gutiérrez, de stichter van deze stroming: “Wat we hier bedoelen met bevrijdingstheologie is de betrokkenheid van het revolutionair politiek proces.” (10) Hij legt ook verder uit: “Enkel door verder te gaan dan een samenleving verdeeld in klassen. (…) Endel door het elimineren van privaat eigendom van de rijkdom gecreëerd door mensenwerk, zullen we in staat zijn om de basis te leggen voor een meer rechtvaardige samenleving. Het is voor dit dat de inspanningen om een nieuwe samenleving in Latijns Amerika te lanceren, meer en meer bewegen richting socialisme.” (11)

Vriend van de Armen en van Vrijheid?

Misschien is de grootste leugen over Hélder Câmara deze die hem voorstelt als een vriend van de armen en een verdediger van vrijheid.

De titel, verdediger van vrijheid, past zeer slecht bij iemand die de loftrompet stak voor sommige van de bloedigste dictaturen die zich voordeden in de 20ste eeuw; eerst Nazisme en dan Communisme en al zijn varianten: Sovjet, Cubaans, Chinees…

Maar nog meer: de titel van vriend voor de armen past helemaal niet bij iemand die regimes steunde die zo’n verschrikkelijke armoede hebben veroorzaakt; beschreven door Kardinaal Ratzinger als “de schande van onze tijden.” (13)                                                                                

Dus kort samengevat: Câmara was een Communist en bevrijdingstheoloog, was fel tegen Humanae Vitae, promootte echtscheiding en een tweede huwelijk en was voorstander van vrouwelijke priesters. In het algemeen: hij was een ketter.

En het Vatiaan (=Bergoglio) wil hem (laten) zalig verklaren!

http://rorate-caeli.blogspot.com/2015/04/helder-camara-lifetime-of-working.html

Verwijzingen

1. Cfr. Julio LOREDO, L’altro volto di Dom Helder, (The other Face of Dom Helder) “Tradition, Family, Property”, November 1999, pp. 4-5.
2. Luiz Alberto GOMES DE SOUZA, A JUC. Os estudantes católicos e a política, Editora Vozes, Petrópolis 1984, p. 156.
3. See for example, , Scott MAINWARING, The Catholic Church and Politics in Brazil, 1916-1985, Stanford University Press, 1986, p. 71.
4. Cfr. Helder PESSOA CÂMARA, Obras Completas, Editora Universitária, Instituto Dom Helder Câmara, Recife, 2004. Cfr. Massimo INTROVIGNE, Una battaglia nella notte, (A Battle in the Night) Sugarco Edizioni, Milan 2008.
5. See for example, , Scott MAINWARING, The Catholic Church and Politics in Brazil, 1916-1985, Stanford University Press, 1986, p. 71.
6. Cfr. Helder PESSOA CÂMARA, Obras Completas, Editora Universitária, Instituto Dom Helder Câmara, Recife, 2004. Cfr. Massimo INTROVIGNE, Una battaglia nella notte, (A Battle in the Night) Sugarco Edizioni, Milan 2008.

…

9. Leonardo BOFF, Marxismo na Teologia, in “Jornal do Brasil”, 6th april1980.
10. Gustavo GUTIÉRREZ, Praxis de libertação e fé cristã, Appendice a Id., Teologia da libertação, Editora Vozes, Petrópolis 1975, p. 267, p. 268.
11. Gustavo GUTIÉRREZ, Liberation Praxis and Christian Faith, in Lay Ministry Handbook, Diocese of Brownsville, Texas 1984, p. 22.
12. Julio LOREDO, Teologia della liberazione: un salvagente di piombo per i poveri, (Liberation Theolgy a lead life-jacket for the poor) Cantagalli, Siena 2014.
13. SACRA CONGREGAZIONE PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Istruzione Libertatis Nuntius, XI, 10. (The Sacred Congregation for the Doctrine of the Faith).